Korzystając z naszej witryny, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookie. Używamy ich w celu poprawy jakości z tej strony, specjalnie dla Ciebie, pomagają nam zrozumieć Twoje potrzeby (pomagają nam zbierać statystyki), pomóc naszym partnerom dostarczyć odpowiednią zawartość wyświetlaną na naszej stronie internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookie kliknij tutaj .

cookies
noimage

Historia zamku Dubno

Poprzednikiem obecnego zamku było ufortyfikowane grodzisko powstałe w 10 wieku nad błotnistymi brzegami rzeki Ikwy, będące w efekcie dziecińcem niegdysiejszego miasta Dubno. W Latopisie ipatijewskim napotykamy na pierwsze, datowane na rok 1100, pisemne wzmianki na temat tegoż wołyńskiego grodu. Jak i większość wołyńskich miast, Dubno wraz z umocnieniami zostało zniszczone przez mongolsko-tatarskie oddziały w czasie najazdu w latach 1240-41. Odbudowa warowni rozpoczęła się pod koniec 14 wieku, kiedy to Dubno w składzie Okręgu Ostrogskiego trafiło pod władzę księcia Fiodora Daniłowicza Ostrogskiego, protoplasty dynastii Ostrogskich. Książę Fiodor Ostrogski, biorący udział w wielu bitwach i wojnach, wzniósł twierdzę ściśle według tradycji ówczesnego okresu – ziemne wały i drewniana palisada ochraniały zamek i jego gęsto zabudowany obiektami gospodarczymi dziedziniec.

Pod koniec 15 wieku ów ufortyfikowany obiekt nie odpowiadał już niestety wymogom epoki, był zbyt ciasny, zapewniał niewystarczająca ochronę i cierpiał w wyniku pożarów. Budowa nowego murowanego zamku rozpoczęła się w roku 1492 za czasów hetmana Wielkiego Księstwa Litewskiego, księcia Konstantego Ostrogskiego, który przekształcił dubieńską twierdzę w prawdziwą skarbnicę. Zwoził on tutaj rodzinne kosztowności, podarunki nadwornych dostojników i trofea wojenne zdobyte w licznych bitwach. Zamek, który stanął na wysokim fundamencie mającym wznieść go ponad wszystkie inne miejskie budynki, bardzo szybko pozyskał sławę jednej z najbardziej niedostępnych wołyńskich warowni. Dzięki własnemu cechowi odlewniczemu, uzbrojenie szesnastowiecznego zamkowego garnizonu zawierało ponad 70 armat zapewniających ewidentną obronę przed najazdami Tatarów.

Wiosną 1577 roku pod zamkowymi murami zgromadziły się nie tyle tatarskie oddziały, co całe dwutysięczne wojsko, które przez kilka dni bezskutecznie atakowało twierdzę. Wieść o tym, iż na pomoc obrońcom zamku spieszą z Ostroga liczne posiłki, zmusiła Tatarów do odwrotu. Niestety, w akcie zemsty spalili oni ogromną ilość pobliskich wsi należących do książąt Ostrogskich. Kolejna nieudana próba zdobycia warowni przez Tatarów miała miejsce w grudniu tego samego roku, kiedy to za jej murami hucznie świętowano zaślubiny kuzynki księcia, Beaty Dolskiej z Iwanem Sołomereckim. Decyzję o rezygnacji z oblężenia Tatarzy zmuszeni byli podjąć po tym, jak w chański namiot uderzyła kula armatnia powodująca śmierć ich przywódcy. Według legendy, tego jakże rozstrzygającego wystrzału z zamkowej armaty dokonała sama Beata, która była niezwykle rozgniewana faktem, iż Tatarzy zakłócili jej święto.

Na początku 17 wieku za murami twierdzy w Dubnie ruszyła potężna rekonstrukcja wszczęta przez ówczesnego jej właściciela, krakowskiego kasztelana Janusza Ostrogskiego. W okresie tym książęcy zamek ponownie przybrał wygląd późnorenesansowego pałacu. Ochronę zapewniały mu kamienne bastiony z basztami zwiadowczymi, а także system szerokich rowów wypełnianych w razie potrzeby wodą z rzeki. W bastionach znajdowały się przestronne kazamaty, w których w czasie najazdu wroga mogli schronić się i okoliczni mieszkańcy wraz ze swym dobytkiem. Z zamku do przedmieścia wiodły szerokie podziemne przejścia będące również miejscem przechowywania prowiantu na wypadek oblężenia. Za czasów Janusza Ostrogskiego zamkowy garnizon składał się z około trzystu żołnierzy, którymi dowodził komendant zamku w stopniu pułkownika.

Po śmierci Janusza Ostrogskiego oraz jego jedynej córki Eufrozyny zamek przeszedł w ręce książęcego rodu Zasławskich, а następnie – Sanguszków i Lubomirskich. W 1648 roku pod murami twierdzy w Dubnie zgromadził się oddział kozackiego wojska Chmielnickiego, i mimo, iż Kozaków kusiła możliwość przejęcia zamkowych skarbów, to decyzji o szturmie nie podjęto. W roku 1660 zamek został zaatakowany przez wojska dowodzone przez bojara Szeremietiewa. W latach wojny północnej szwedzkie wojska, które zajęły Dubno w 1705 roku, nie wyrządziły obiektowi żadnych odczuwalnych szkód, а gdy miasto zostało odbite przez wojska rosyjskie, car Piotr I wydał gramotę bezpieczeństwa ówczesnej właścicielce zamku, księżnej Konstancji Lubomirskiej, która dostarczała furaż oraz prowiant ruskiemu wojsku.

Po I rozbiorze Polski z Lwowa do Dubna przeniesiono targi kontraktowe odbywające się corocznie, trwające cały miesiąc i będące źródłem ogromnych zysków. Podczas dni targowych do miasta ściągały tłumy bogatych kupców, ważnych dostojników i arystokratów, spośród których wielu gościło za murami dubieńskiego zamku. To właśnie tutaj odbywały się uczty, bale, gry hazardowe, przedstawienia teatralne oraz inne rozrywki, a w dni najbardziej wystawnych uroczystości za murami warowni gromadziło się do 300 gości. W okresie tym na zamkowym terytorium dobiegła końca budowa nowego pałacu, paradnej rezydencji Lubomirskich, autorem projektu której był włoski architekt Dominik Merlini. W 1797 roku targi kontraktowe zostały przeniesione z Dubna do innego miasta, po czym tutejsze wesołe i bogate życie odeszło w zapomnienie. Na początku 19 wieku Józef Lubomirski podejmował próby organizacji na zamku przyjęć dal wielkopańskiego grona, lecz przedsięwzięcia te były zaledwie echem niegdysiejszych balów i uroczystości.

W okresie wojen napoleońskich mury Zamku w Dubnie przez kilka miesięcy w roku 1805 zamieszkiwał generał M. Kutuzow, armia którego mieściła się na granicy z Austrią. W latach 1840 do zamku bardzo już rzadko zaglądała rodzina Lubomirskich, a wiele spośród rodzinnych kosztowości zostało wywiezionych i wystawionych na sprzedaż w Wiedniu przez Marcelego Lubomirskiego i jego syna. W 1867 roku porzuconą twierdzę kupiła księżna Elżbieta Boratyńska, lecz nie z myślą o jej odbudowie, a jedynie po to, by odsprzedać ją resortowi wojskowemu. W krótce na terytorium zamku rozlokował się Selenginski Pułk Piechoty, po czym większość zamkowych zabudowań została przebudowana na koszary, magazyny wojskowe oraz kancelarię. W latach I wojny światowej warownia znalazła się w epicentrum zaciekłych walk toczących się pomiędzy wojskami rosyjskimi a armią Austro-Węgier. Odbudowa obiektu z ruin rozpoczęła się dopiero w latach 1930, a po remoncie za jego murami rozmieszczone zostały okoliczne polskie urzędy (sad, sejmik, gabinet starosty i in.).

Po II wojnie światowej za murami zamku przez dość długi czas mieścił się radziecki oddział wojskowy, i dopiero w roku 1986 obiekt trafił w końcu pod opiekę Ministerstwa Kultury. W 1993 roku dubieński zamek rozpoczął nowe życie w charakterze obiektu muzealnego i turystycznego, składowej części Państwowego Skansenu miasta Dubno. Przez ostatnie dziesięciolecia trwa renowacja i odbudowa zamku. Na jego terytorium otwarto liczne ekspozycje i wystawy czasowe, odbywają się tutaj konferencje, wycieczki teatralizowane oraz wiele innych, równie porywających przedsięwzięć.